4 Maanden Wonderwijs op De Ommezwaai: een (positieve) terugblik.

Zo aan het eind van dit kalenderjaar vond ik het wel eens tijd om terug te kijken op de afgelopen 4 maanden. Maanden waar we voorzichtig het onderwijs aan het veranderen zijn. In eerdere blogs heb ik al vermeld over hoe Wonderwijs tot stand is gekomen bij ons op school, wat de achterliggende gedachtes zijn en hoe we het wilden vormgeven. Nu maar eens kijken wat dit dan heeft opgeleverd. Opgeleverd?? zie ik de lezers denken, nu al en kun je zoiets dan ook meten? Ja, ik zie al een verandering in de klas en de school.  Daarnaast denk ik ook dat Wonderwijs iets moet betekenen voor de gedragsproblemen bij ons op school. Daar kom ik verderop op terug.

Wonderwijs is ontstaan uit de behoefte een antwoord te kunnen geven op de veranderde onderwijsbehoeften van onze leerlingen. Onze leerlingen hebben veel negatieve ervaring-en op andere basisscholen achter de rug en hebben hierdoor weinig zelfvertrouwen en/of weinig vertrouwen in volwassenen. Het leren kost de meesten veel moeite, ondanks de aanwezige cognitieve vermogens. Om dan hetzelfde te doen als andere scholen, in weliswaar kleinere klassen, bleek steeds minder zinvol. Ook bij ons ‘knalden’ steeds meer leerlingen uit de klas. Uit een al eerder vermeld onderzoek van Peer van de Helm (lector Hogeschool Leiden) naar het leef/leerklimaat in de klas bleek dat onze school te maken had met een zeer hoog percentage disruptief gedrag. Hier wordt anti-sociaal gedrag (schelden, slaan, vernielen) onder verstaan. Dat er toch nog ‘geleerd’ wordt in deze onveilige situatie in de klassen is te danken aan de nabijheid van de leerkracht. Maar dit leren is uiteraard niet optimaal. Dit disruptief gedrag komt voort uit zogenaamde ‘sociale-nadeel’ situaties van de leerlingen: bang om hulp te vragen/nee te zeggen, competitie leeftijdsgenoten, omgaan autoriteit. Als een leerling bij ons een som niet begrijpt wil hij vermijden dat hij iets fout doet en heeft als oplossing het boek door de klas te gooien of het schrift te verscheuren. Als een leerling een, in onze ogen, kleine aanvaring heeft gehad met medeleerling in de taxi, kan hij dit afreageren op de leerkracht of de schoolmeubels. En zo zijn er talloze voorbeelden te noemen, daarom noemen wij dit moeilijk verstaanbaar gedrag. Dit ‘moeilijk kunnen verstaan’ is uiteraard in allerlei gradaties aanwezig. Aan ons de taak om onze leerlingen zo weinig mogelijk in deze sociale-nadeel situaties te brengen.

Daarom hebben we het roer (voorzichtig) omgegooid: ons doel is onze leerlingen aardig, vaardig en waardig aan de school te laten doorlopen en daarna aan de maatschappij af te leveren. Wat zien we hier nu van terug in de klas? In bijna elke klas zitten de leerlingen aan het begin van de dag in een kring en kunnen aangeven hoe ze er emotioneel bij zitten. Dit door een kleur te benoemen of een cijfer te geven. Dit biedt de leerkracht de kans om hier op in te gaan en ook de medeleerlingen hier bij te betrekken. Hoe eenvoudig dit ook is, de leerkrachten geven in het algemeen aan dat dit een heel belangrijk moment is voor de rest van de dag. De leerlingen voelen zich gehoord en serieus genomen, brandjes kunnen worden geblust en er kunnen afspraken worden gemaakt. Heel af en toe stellen leerlingen ook een doel voor zichzelf, dit vooral in de hogere groepen. Bovenstaande geldt ook voor het eindrondje, maar dan in mindere mate. Zeker als er meer met doelen voor de dag gewerkt gaat worden, zal dit meer inhoud krijgen. Ook het twee keer in de week uitgebreid lunchen, met bordjes en bestek, werkt heel bevorderend voor een goed groepsklimaat. De leerlingen zijn er nu aan gewend en vinden dit een fijn moment. Ze voelen zich hier niet meer ongemakkelijk bij, wat niet vanzelfsprekend is, want lang niet iedere leerling eet thuis aan tafel met het gezin.

img_0992Het bewegen tijdens en na de les krijgt vaste bodem. Steeds meer durven leerkrachten leerlingen op stoelen of rennend op het schoolplan rekenonderwijs te geven. Of wordt verkeersles buiten in de wijk gegeven. Maar de mogelijkheden zijn nog niet uitgeput. Ook ICT kan hier een mooie rol in vervullen. Zo werden laatst kerstkaarten in de school naar teamleden rond gebracht met de BlueBot. Eerst de afstand opmeten en het aantal bochtjes en img_0993dit dan programmeren. En dan uitvoeren. Deze manier van bezorgen is natuurlijk niet economisch en qua effectieve leertijd ook niet ‘inspectieproof’. Maar ik weet zeker dat de leerlingen deze ervaring meenemen in hun herinnering later en dat ze nu weten wat 50 meter is, namelijk de afstand van de start van de BlueBot tot mijn kamer.

Ik zie dit als een grote leeropbrengst.

 

Gaat alles zo naar wens, nee helaas niet. Het kost de leerkrachten veel moeite om te werken met een verwonderingsvraag. Het uitgangspunt hiervoor was de leerlingen zelf weer verantwoordelijk maken voor het leren, door aan te sluiten bij de verwondering van de kinderen. Dit gaat niet vanzelf. De leerlingen zijn dit natuurlijk niet gewend, maar ook de leerkrachten niet. En ook dat is niet zo verwonderlijk, als wij jaar en dag de methoden centraal stellen en het opbrengstgericht werken er in gestampt is, dan is loslaten heel moeilijk. Ik hoop dat het boekje “Verwondering, goede vragen leren stellen” van Dick van der Wateren, ons handvatten geeft. Daar heb ik net twee van binnen gekregen. Er zijn wel een aantal leerkrachten begonnen met de verwonderingsvraag: zo is de vraag van een leerling: wat is nu echt ADHD serieus onderzocht en zijn ze in een groep 8 bezig met uit te zoeken wat gum is en hoe dit gemaakt wordt. Maar de leerling heeft nog niet de stem gekregen die ik zo graag zou zien. Maar ik weet het: 2 stappen voorwaarts, 1 achteruit.

Aan het eind van deze blog wil ik nog even terugkomen op de relatie Wonderwijs en gedragsproblemen. Rond de herfstvakantie hebben we een derde meting gedaan naar het leef/leerklimaat in de klas. Het blijkt dat het disruptief gedrag significant is afgenomen ten opzichte van metingen van verleden jaar. We zitten zelfs onder de score van de responsgroep die bestaan uit vergelijkbare scholen. Is dit toeval? Het zou kunnen, maar het kan ook heel goed zijn dat wij met Wonderwijs een goede weg in zijn geslagen. Een weg die we blijven volgen, hoe bochtig deze ook mag worden.

Tot in 2017. Proost!

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s