Wat is het doel van onderwijs?

Met deze vraag heeft Claire Boonstra, van o.a. #Operation.Education,  alle betrokkenen bij het onderwijs, van leerkrachten tot ouders en schoolleiders tot beleidsmakers, in de denkstand willen zetten. “Want”, zo stelt zij, “wat willen wij de kinderen meegeven, als zij straks misschien wel 100 jaar kunnen worden in een snel veranderende maatschappij, waar we nu nog niet van weten hoe deze er uit komt te zien?” Een goede vraag lijkt mij.  Goed om daar eens diep over na te denken en niet op de automatische piloot hetzelfde te doen met de leerlingen wat we al jaren doen. “Want geven wij onze leerlingen dan wel voldoende bagage mee om de toekomst mede vorm te kunnen geven?”, is een vraag die ik daar aan wil koppelen. Een vraag die de afgelopen week ook op onze school (tussen de regels door) weer aan de orde kwam. Een goed moment leek mij om er eens voor te gaan zitten.

Op onze school, een school met leerlingen met complexe gedrags en/of psychiatrische problemen, zijn we de laatste jaren zoekende naar onderwijs wat past bij onze leerlingen. Onze invalshoek hierbij is de onderwijsbehoefte van de leerling. Het oude onderwijsconcept van de hele dag luisteren naar een leerkracht hebben we al losgelaten. Het is ons duidelijk geworden dat onze leerlingen in het nu een afwisseling nodig hebben van inspanning en ontspanning. Hierbij richten we ons ook op de talenten van onze leerlingen. Een reden voor ons om een breed onderwijs-aanbod te bieden van koken tot breien en werken in de tuin tot yoga. Ik noemde hierboven het nu, want dit bieden we al. Maar doen wij het daarmee anders dan vroeger en geven we hiermee een antwoord op de vraag: “Wat is het doel van onderwijs?” Op zich niet, maar als we dit bewust inzetten om de leerlingen voor te bereiden op de toekomst komt dit wel in de richting. Laten we eens kijken of dit onderwijsaanbod doelgericht wordt aangeboden d.m.v. onze visie.

De Ommezwaai, heeft het meer over uitgangspunten dan over een visie/missie. In de schoolgids staat het als volgt vermeld: “We scholen en trainen onze leerlingen doelgericht, zodat ze hun leerprestaties optimaliseren, hun sociale vaardigheden verbeteren en ze leren omgaan met hun talenten en beperkingen. Dit doen we vanuit een positieve houding naar leerlingen en specifieke kennis van onderwijs en gedrag.” Het doel wordt hierbij omschreven als: “gericht zijn op het behalen van een diploma”, dus uitstroom naar het diploma-gericht vervolgonderwijs. Dit uiteraard met als uitgangspunt de leerlingen een kans te bieden in de maatschappij.

De Onderwijsspecialisten, onze overkoepelende organisatie, heeft verge-lijkbare uitgangspunten, maar deze zijn wat ruimer en breder geformuleerd: “Met partners richten onze scholen zich op de ontwikkeling van leerlingen voor een stevige plek in de maatschappij. Een plek waarin ze zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren op het gebied van wonen, werken, vrije tijd en burgerschap. Brede ontwikkeling speelt zich daarom niet alleen af in het leslokaal, maar ook bijvoorbeeld op het sportveld, in het kunstatelier, in de wijk en op social media.”

Volgens mij geven deze uitgangspunten voldoende ruimte voor het vormgeven van onderwijs wat toekomstgericht is. Maar wie bepaald dit nu, dat toekomstgerichte? Wij, alle betrokkenen bij het onderwijs, met een hele duidelijke rol voor de leerkracht. Want de leerkracht is de vormgever, zij/hij denkt na (of zou dat moeten doen) over de vraag: “wat heeft mijn leerling nodig om later  ‘die stevige plek’ in de maatschappij te krijgen?”

Dat een antwoord op deze vraag soms een (creatieve) spanning creëert tussen een aanbod wat je zou willen bieden, omdat de leerling soms iets anders nodig heeft dan een methode of aanpak kan bieden, en wat de Cito, Inspectie, etc. vraagt, is niet erg. Die ruimte moeten we pakken. En mogen we ook pakken. Als we maar een goed verhaal hebben en het met een doel gedaan wordt.

Welk doel dan, hoor ik jullie denken? Want ik kan me voorstellen dat de opmerking  ‘een stevige plek’ te weinig houvast biedt.

Wat mij betreft gaan we dan terug naar Claire Boonstra, want zij geeft ook zelf een antwoord op haar eigen vraag. Een antwoord waar ik mij in kan vinden (en ik denk, wie niet!)

doel-1doel-2

doel-4doel-3

Is bovenstaande een mooi denkraam voor een antwoord op de vraag? Laten we hierover met elkaar in gesprek gaan.

En welke plaats neemt kennis in? Kennis van en -over blijft natuurlijk belangrijk. Zeker ook om antwoorden op bovenstaande vragen te kunnen geven. Maar of we het dan over dezelfde kennisgebieden als die van nu hebben?

Voor uitgebreidere informatie over de doelen:   operation.education/mijn-antwoorden-op-de-vraag-waartoe

En hieronder een onlinegesprek van Claire met #LerarenmetLef.

Op naar het gesprek!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s